Povod Prvom srpskom ustanku

1329. godine, sultan Orhan, sin osnivača dinastije Osmanlija osnovao je elitne jedinice janičara – udarnu pesnicu svog moćnog carstva. Za njih su pripremana hrišćanska deca iz pokorenih krajeva koja su prevođena u islam i vaspitavana u strogim vojničkim uslovima. Među njima se našao veliki broj Srba, a najpoznatiji je bio Mehmed-paša sokolović (1505-1579). Zahvaljujući janičarima rešene su mnoge bitke u korist Turskog carstva. Međutim, janičari su svojevremeno počeli da ratuju za svoj groš, a čak i protiv samog sultana. Od njihove okrutnosti strepeli su i sami Turci. Da bi sprečio masovno iseljavanje Srba u Banat i Srem, koji su bili pod austijskom vlašću, sultan Selim III, 1791.  je proterao zloglasne janičare i zabranio im povratak u Beogradski pašaluk. Na čelo Beogradskog pašaluka postavio je Hadži-Mustafa pašu koji je od srpskog naroda dobio naziv „srpska majka“.

Ali, zbog neočekivanih zapleta na Bliskom istoku, osam godina kasnije, janičari se vraćaju u Beograd pod pritiskom vidinskog paše Pazvan-Oglua koji se odmetnuo od sultana. Odmah po povratku, oni su ubili Hadži-Mustafa pašu. Predvodili su ih četvorica velikih dahija: Aganlija, Kučuk Alija, Mula Jusuf i Mehmed-aga Fočić, čiji su zulumi i „seča knezova“ bili neposredan povod za ustanak.Dahijski zulum teško je bilo mirno istrpeti, pa je u to vreme Šumadija bila preplavljena hajducima koje su predvodili Stanoje Glavaš, Đorđe Ćurčija i braća Nedići. U jesen 1803. godine počela je da sazreva misao o pobuni, koju su podržavali i Turci odani sultanovim reformama. Početkom 1804. janičarima je u ruke dospelo tajno pismo koje je knez Aleksa Nenadović poslao austrijskom majoru Miteseru u Zemun, u kome je pored ostalog napisao:

„Zato  vas molimo pripremite nam džebane i oficire, a vojske imamo dosta, pa nam pomognite da dahije odavde oteramo.“

Dahije su odmah krenule u veće srpske varoši kako bi se oslobodile svih srpskih knezova i uglednih ljudi, koji bi mogli biti vođe sve izvesnije bune. Od 4. do 10. februara 1804. godine, na prevaru je uhvaćeno i pogubljeno oko 150 viđenijih ljudi. Među prvima su pogubljeni Aleksa Nenadović, Ilija Birčanin, Hadži Ruvim, Marko Čarapić, Janko Gagić… Nekoliko puta su pokušali da se dokopaju i Đorđa Petrovića, ali uzalud… Bila je to kap koja je prelila čašu i početak ustanka se više nije mogao odložiti!

Advertisements
Categories: NACIONALNA ISTORIJA | Oznake: , , | Ostavite komentar

Kretanje članaka

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: